و نور ديدهء شريعت است ؛ و الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . آنگه گفته است : و رسول ما خود سه كافر را كشت و در لشكر بو بكر و عمر بردّه « 1 » و فتوح عجم و شام شجاعان و بطريقان بودند كه هريك هزار كافر را كشتند چون خالد وليد و زبير عوّام و عكرمه و عمر و معديكرب » . امّا جواب آنست كه : ما خود نگفته‌ايم و مذهب ما نيست كه فضيلت بزرگتر بكافر كشتن است تا اين كلمات لازم شود . و معلوم نيست كه رسول چند كافر كشت و كجا كشت و سلطان اگر خود نكشد آنچه مبارزان لشكر كشند بقوّت و نصرت و ظفر او باشد ؛ و فتوح ردّه و شام را تكرار كردن در هرفصلى فايدتى نيست زياده ، امّا خالد وليد و زبير و عكرمه و عمر و معديكرب را با على مقابله كردن در شجاعت غايت ناصبيى و خارجيى و عداوت و مبغضى باشد كه روز بدر و احد كه آن شير خدا و شمشير مصطفى گردن گردنان « 2 » مىزد خالد هنوز لاف از حميّة الجاهليّة مىزد ، و زبير هنوز شربت كلمهء اسلام « 3 » نياشاميده بود و دگران چون عمر و معديكرب بتيغ على مسلمانى يافتند هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 4 » ، أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ « 5 » ، وَ ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ « 6 » ، قياس على با اوصياى بزرگوار انبيا كنند در نفس چون شيث و سام و هارون و يوشع و شمعون ؛ و الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . آنگه گفته است : « دين هدى را دولت نه بعلى بود بلكه دولتش برسول خداى بود و رونقش بعمر خطّاب ، و آنچه عمر كرد ده يك آن على كجا كرد ، آن همه « 7 » زمين و بلاد گبركان و ترسايان در دولت خلافت عمر برأى و تدبير و سياست او ستدند نه در [ زمان ] خلافت على ، و اگر بزعم و انداخت رافضى گوئيم كه : هيبت

--> ( 1 ) - مراد جنگ با اهل رده ( بكسر راء و تشديد دال مفتوحه ) است . ( 2 ) - در برهان گفته : « گردن بر وزن ارزن معروف است و به عربى جيد و عنق خوانند و جمع آن گردنهاست ، و شجاع و قوى و صاحب قدرت را نيز گويند و جمع آن گردنان است » . ( 3 ) - اسلام فقط در دو نسخهء « ح د » است . ( 4 ) - از آيهء 9 سورهء مباركهء زمر . ( 5 ) - آيهء 18 سورهء مباركهء سجده . ( 6 ) - صدر آيهء 12 سورهء مباركهء فاطر ( - ملائكه ) . ( 7 ) - ث ب م ح د : « اين همه » .